Reklama

Ludzie – Miejsca – Wydarzenia

450-lecie Unii Lubelskiej

2019-01-02 12:59

Ks. Mieczysław Puzewicz
Edycja lubelska 1/2019, str. VI

Ks. Mieczysław Puzewicz
Pomnik Unii na pl. Litewskim

Już Korona Polska i Wielkie Księstwo Litewskie jest jedno i nierozdzielne i nieróżne ciało, ale jedna spólna Rzeczpospolita, która się ze dwu państw i narodów w jeden lud zniosła i spoiła… Ku lepszemu świadectwu rzeczy wyżej opisanych, my przyrzeczeni na tym walnym i spólnym sejmie lubelskim będący, zawiesiliśmy na ten list pieczęcie nasze. Pisan i dan na tymże sejmie spólnym lubelskim pierwszego dnia miesiąca lipca roku 1569” – tak przed 450 laty opisane zostało jedno z najważniejszych wydarzeń w dziejach Rzeczpospolitej Polski i najbardziej doniosłe w historii Lublina.

Początek wspólnoty narodów

W mroźnych dniach stycznia 1569 r. do Lublina zjeżdżały delegacje znamienitych rodów litewskich, z Radziwiłowiczami i Chodkiewiczami na czele. Do obradującego na Zamku Królewskim sejmu polskiego dołączyli posłowie z Wielkiego Księstwa Litewskiego. Sejm w Lublinie był ukoronowaniem wieloletnich starań o zjednoczenie obydwu państw, podejmowanych już od końca XIV wieku. Ostateczne negocjacje przyśpieszała ofensywa wojsk moskiewskich na ziemie litewskie, której skutecznie mogły przeciwstawić się połączone wojska sprzymierzonych narodów.

Lublin nie był przypadkowym miejscem historycznej Unii. Od czasu objęcia polskiego tronu przez Władysława Jagiełłę i panowania dynastii Jagiellonów, znaczenie miasta stale wzrastało. Leżało na szlaku łączącym stołeczne miasta Kraków i Wilno. W 1474 r. miasto stało się stolicą nowego województwa, nie posiadającego korzeni w dawnych miastach książęcych, jak było w przypadku najstarszych województw. Położenie Lublina sprzyjało rozwojowi handlu pomiędzy szeroko rozumianym Wschodem a Rzeczpospolitą i dalej ze światem zachodniej Europy. Związki z Litwą i ziemiami ruskimi (dzisiejsza Białoruś i Ukraina) przesuwały środek państwa polskiego właśnie do Lublina.

Reklama

Cały wiek XVI nazywany jest złotym wiekiem w dziejach Lublina; miasto powiększało się przestrzennie, rosła liczba mieszkańców, powstawały murowane domy i rezydencje. Do lubelskiego zamku przybywali kolejni polscy królowie, tu odbywały się sejmy, łącznie z tym najważniejszym zjednoczeniowym sprzed 450 laty, który dał początek Rzeczypospolitej Obojga Narodów, trwającej aż do 1795 r. Pod koniec złotego wieku zainaugurował swoją działalność Trybunał Główny Koronny, obejmujący jurysdykcją sądową całą wschodnią część nowego państwa. To spowodowało wielki napływ szlachty do grodu nad Bystrzycą, uczestniczącej tutaj nie tylko w rozprawach i procesach, lecz także w życiu towarzyskim oraz kulturalnym. Mierząc dzisiejszymi kategoriami, Lublin stał się modny, w mieście chętnie urządzano wystawne bale i zawierano szlacheckie małżeństwa.

Po ponadpółrocznych, czasem burzliwych dyskusjach, uroczyście podpisano akt zjednoczenia 1 lipca 1569 r. Jego skutkiem było obieranie króla dla obydwu narodów, powołanie jednego parlamentu, prowadzenie wspólnej polityki obronnej i zagranicznej i posługiwanie się jednolitą monetą. Postanowiono przy tym zachować dotychczasowe lokalne prawa, obyczaje, urzędy, uszanowano również odrębność języków urzędowych.

Od Unii Lubelskiej do Unii Europejskiej

W dziejach Lublina i regionu unia pozostaje najbardziej znaczącym wydarzeniem o charakterze międzynarodowym. Sam moment podpisania obserwowała cała ówczesna Europa; do Lublina zjechali delegaci władców państw zachodnich i przedstawiciele instytucji kościelnych, przy okazji po raz kolejny hołd pruski złożył królowi Zygmuntowi Augustowi książę Albrecht II Fryderyk. Trzeba dodać, że Unia Lubelska, „związek wolnych z wolnymi i równych z równymi”, odbiegała od narzucanych w tamtych czasach siłą sojuszy. Znakomity historyk Władysław Konopczyński w wydanych w 1936 r. „Dziejach Polski nowożytnej” pisał: „W dzień Świętych Piotra i Pawła Zygmunt August, dźwignąwszy się radością z ciężkiej choroby, sam śpiewał w kościele zamkowym Te Deum. Nigdy w dziejach odrębne narody nie zawarły trwalszego ślubu przy mniejszym zastosowaniu nacisku”. Unia Lubelska pozostaje pierwowzorem jednoczenia się narodów przy jednoczesnym zachowaniu ich tożsamości i różnorodności. Polski parlament w uznaniu dla dzieła swoich przodków ustanowił w 2015 r.

1 lipca Dniem Sejmu Polskiego.

Wagę podpisanego w Lublinie przymierza podkreślił w 2003 r. św. Jan Paweł II. Polska negocjowała wówczas traktat akcesyjny z Unią Europejską. Podczas audiencji w jubileuszu 25-lecia swojego pontyfikatu Ojciec Święty mówił na Placu św. Piotra w Rzymie: – Wejście w struktury Unii Europejskiej na równych prawach z innymi państwami, jest dla naszego Narodu i bratnich Narodów słowiańskich wyrazem jakiejś dziejowej sprawiedliwości, a z drugiej strony może stanowić ubogacenie Europy. Europa potrzebuje Polski, Kościół w Europie potrzebuje świadectwa wiary Polaków. Polska potrzebuje Europy. Od Unii Lubelskiej do Unii Europejskiej! To jest wielki skrót, ale bardzo wiele się w tym skrócie mieści wielorakiej treści. Jest to wyzwanie, które współczesność stawia przed nami i przed wszystkimi krajami, które na fali przemian politycznych w regionie tak zwanej Europy środkowo-wschodniej wyszły z kręgu wpływów ateistycznego komunizmu.

Unia dzisiaj

Dla upamiętnienia Unii Zygmunt August wybudował pomnik przedstawiający dwa kamienne posągi, symbolizujące narody polski i litewski. Pierwotny monument popadł w ruinę na początku XIX wieku i został rozebrany w związku z urządzaniem w centrum miasta placu Musztry. Wówczas z inicjatywy ks. Stanisława Staszica powstał śmiały projekt – trzeba pamiętać, że Lublin był pod okupacją rosyjską – nowego pomnika, nawiązującego do historycznego wydarzenia. Po uzyskaniu specjalnej zgody od cara Aleksandra I ruszyły prace, które doprowadziły w 1826 r. do wzniesienia imponującego 13-metrowego obelisku, ze złoconą płaskorzeźbą przedstawiającą dwie kobiety podające sobie dłonie. W tej formie, po kilku renowacjach, pomnik trwa do dzisiaj. Plac, przy którym stanęła statua, zaczął być nazywany Litewskim i tę nazwę nosi także obecnie.

Do idei Unii Lubelskiej nawiązywały honorowe doktoraty wręczane na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim w 440-lecie podpisania dokumentu. W 2009 r. otrzymali je prezydenci państw, dzisiaj niepodległych, a przed laty wchodzących w zasięg Unii: śp. Lech Kaczyński, Wiktor Juszczenko (Ukraina), Valdas Adamkus (Litwa), Valdis Zatlers (Łotwa) i Stanisław Szuszkiewicz, pierwszy przewodniczący Rady Najwyższej Republiki Białorusi. W uzasadnieniu Senatu uczelni czytamy: „Chwała Narodom Pierwszej Rzeczypospolitej, które odważyły się być wolne i solidarne, czyli odpowiedzialne za swój los. Chwała współczesnym Narodom, które patrzą w przyszłość, nie zapominając o przeszłości, bo w niej jest nauka trwania i uczestnictwo w Dziejach Ludzkości”.

Uchwałą Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z 20 lipca 2018 r. 2019 r. został ustanowiony Rokiem Unii Lubelskiej. Odwołując się do słów św. Jana Pawła II, w Lublinie ten czas upłynie pod hasłem: „Od Unii Lubelskiej do Unii Europejskiej”. Liczne działania edukacyjne i kulturalne będą podejmowane przez cały rok, a główne obchody zostały zaplanowane od 1 maja do 1 lipca. Szczegółowy program jubileuszu zostanie przedstawiony 10 stycznia, w dniu 450. rocznicy rozpoczęcia sejmu koronnego w Lublinie z 1569 r., podczas którego podpisano Unię Lubelską. Każda inicjatywa przypominająca wkład Lublina w dzieło tworzenia braterskiej wspólnoty narodów jest cenna.

Tagi:
Unia Lubelska

Dzień Unii Lubelskiej

2017-06-29 10:49

Urszula Buglewicz

„Dzień Unii Lubelskiej” to druga edycja rocznicowej imprezy poświęconej najważniejszemu wydarzeniu w dziejach miasta Lublina, wspólnemu polsko-litewskiemu sejmowi, zwołanemu na 1568 rok i odbytemu w 1569 roku.

1 lipca przypada 448. rocznica porozumienia pomiędzy stanami Korony Królestwa Polskiego i Wielkiego Księstwa Litewskiego, zawartego na sejmie walnym w Lublinie. Historycy jednoznacznie określają Unię Lubelską jednym z najważniejszych wydarzeń w historii Polski i Europy. 22 października 2015 r. Rada Miasta Lublin podjęła uchwałę w sprawie ustanowienia dnia 1 lipca „Dniem Unii Lubelskiej”. Wydarzenie celebrujące rocznicę podpisania porozumienia zawartego na sejmie walnym w Lublinie w 1569 r. wpisuje się w harmonogram świętowania Wielkiego Jubileuszu 700-lecia Miasta Lublin. W ramach oficjalnych miejskich obchodów, w dniach 1-3 lipca odbędą się wykłady tematyczne, koncerty, spacery po Lublinie z przewodnikami.

Główne obchody Dnia Unii Lubelskiej rozpoczną się w sobotę, 1 lipca, otwarciem interaktywnej ekspozycji muzealnej „Sejmograf 1569+”, poświęconej tajemnicom wspólnego polsko-litewskiego sejmu, którego zwieńczeniem było utworzenie Rzeczpospolitej Obojga Narodów. Uczestnicy w około 45 minut przeniosą się w czasy króla Zygmunta Augusta, aby odbyć podróż do przeszłości śladami wydarzeń sejmowych z lat 1568-1569. Celem poszczególnych „reprezentantów państw unijnych” i „poselstw cudzoziemskich” jest dotarcie do Lublina, odczytanie dat i miejsc wydarzeń, które rozegrały się na zamku oraz w lokacyjnym mieście, a także powrót do miejsc startowych.

Wykład „Twórcy Unii Lubelskiej i ich dzieło” Marcina Gapskiego pozwoli zrozumieć znaczenie największego wydarzenia historycznego, jakie miało miejsce w Lublinie, przez pryzmat jej twórców. Unia powstała dzięki ich mądrości i doświadczeniu. Pragnęli zapewnić pomyślny rozwój Królestwa Polskiego i Wielkiego Księstwa Litewskiego. Nie ustrzegli się błędów, jednak postanowienia Unii Lubelskiej przetrwały aż do ostatecznego upadku Rzeczpospolitej Obojga Narodów.

Noc Unii Lubelskiej to rocznicowe zwiedzanie miasta z przewodnikiem, adresowane przede wszystkim do osób dorosłych, umożliwiające odkrywanie śladów wspólnego sejmu polsko-litewskiego z 1569 roku. Sejm, na którym zawarto Unię Lubelską, to jedno z najważniejszych wydarzeń w 700-letniej historii miasta. Specyfiką tegorocznych obchodów będą rekonstrukcje wydarzeń sejmowych oraz projekty interaktywne związane z międzynarodowym tzw. rozproszonym Muzeum Sejmu Unii Lubelskiej „Sejmograf 1569”. Tegoroczny projekt stanowi kolejny element przygotowania do 450-lecia Unii Lubelskiej, które przypadnie w 2019 r.

Dodatkowo dzięki wsparciu Urzędu Miasta Lublin i z nagrodami ufundowanymi przez Kasę Unii Lubelskiej został przygotowany konkurs, stanowiący atrakcyjny sprawdzian wiedzy zdobytej na temat Unii Lubelskiej. Kolejną propozycją jest „klimatyczne” zwiedzanie w ciszy, w którym głos będą miały jedynie zabytki związane z sejmem Unii. Całkowitą niespodzianką będzie natomiast ostatnia część programu pt. „Zamek Królewski w Lublinie - reaktywacja?!”.

W niedzielę 2 lipca odbędzie się spacer, podczas którego uczestnicy powrócą do miejsc związanych z sejmem lubelskim, w nieco innej konwencji. Oprócz wątków królewskich pojawią się również miejsca i informacje związane z wielkim handlem, którego świadkiem byli również uczestnicy Sejmu 1568-1569. Odbywał się on między innymi na „Szlaku Jagiellońskim” Kraków – Lublin – Wilno, jak również „Szlaku Kupieckim” Wrocław – Lublin – Lwów. Wydarzenie zakończy się w poniedziałek w Trybunale Koronnym Konferencją „Święto dwóch Unii” z udziałem przedstawicieli miejsc uhonorowanych Znakiem Dziedzictwa Europejskiego. Obchodom rocznicy Unii Lubelskiej towarzyszą koncerty zespołu „Grodzieńskie Słowiki” oraz Reprezentacyjnego Zespołu Pieśni i Tańca „Wileńszczyzna”. Na wszystkie wydarzenia wstęp jest wolny.

Program obchodów Dnia Unii Lubelskiej i wydarzeń towarzyszących:

1 lipca 2017 (sobota)

godz. 10:00 / otwarcie interaktywnej ekspozycji Muzeum Sejmu Unii Lubelskiej „Sejmograf 1569+” ul. Skłodowskiej 3/15 (Lubelski Dom Technika „NOT” - I piętro)

godz. 12:00 / „Twórcy Unii Lubelskiej i ich dzieło” - wykład dr. Marcina Gapskiego, Muzeum Lubelskie, Galeria Malarstwa Polskiego, ul. Zamkowa 9

godz. 18:00 / Msza św. W 448. rocznicę Unii Lubelskiej, Bazylika oo. Dominikanów, ul. Złota 9

godz. 19:00 / koncert zespołu „Grodzieńskie Słowiki”, Bazylika oo. Dominikanów, ul. Złota 9

godz. 20:00 / „Noc Unii Lubelskiej”, rozpoczęcie w Bazylice oo. Dominikanów

- Odkrywanie „Tajemnic Sejmu Unii Lubelskiej 1569” z przewodnikiem

- Konkurs z nagrodami „Sejm Unii Lubelskiej 1569”

- Zwiedzanie „Miasto Unii po cichu”

- Niespodzianka: „Zamek Królewski w Lublinie - reaktywacja?!”

2 lipca 2017 (niedziela)

godz. 15:00 / „Spacer z klimatem – gdzie nas nogi zaprowadzą ...”, rozpoczęcie przy Bramie Krakowskiej

godz. 17:00 / koncert Reprezentacyjnego Zespołu Pieśni i Tańca „Wileńszczyzna” – Centrum Kongresowe Uniwersytetu Przyrodniczego, ul. Akademicka 15

3 lipca 2017 (poniedziałek)

godz. 9:30 / Konferencja „Święto dwóch Unii” z udziałem przedstawicieli miejsc uhonorowanych Znakiem Dziedzictwa Europejskiego, Trybunał Koronny

Wykłady wprowadzające:

• „Unia z 1569 r. i jej znaczenie dziejowe” - prof. dr. Hab. Ryszard Szczygieł (UMCS, Lublin)

• „Unia Lubelska w historycznej i kulturalnej pamięci Litwinów”- prof. Jūratė Kiaupienė (Litewski Instytut Historii, Wilno)

Organizator: Miasto Lublin

Współorganizatorzy: Fundacja „Via Jagiellonica”, Klasztor oo. Dominikanów w Lublinie, Muzeum Lubelskie w Lublinie, Oddział Miejski PTTk im. A. Janowskiego w Lublinie, Organizacja Turystyczna „Szlak Jagielloński”, Organizacja Turystyczna „Szlak kupiecki”, Towarzystwo Przyjaciół Grodna i Wilna Oddział w Lublinie, Unia Szlaków Zachód-Wschód.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Bazylika czy katedra?

Maciej Siciński
Edycja dolnośląska 39/2004

Bazylika, katedra, fara, kolegiata to nazwy kościołów, które często słyszymy, nie zawsze jednak wiemy, co się za nimi kryje. Postaram się w prosty sposób wyjaśnić te pojęcia, uwzględniając typy architektoniczne budowli i ich tytuły związane z funkcją lub przywilejami. Kościół św. Stanisława BM i św. Wacława M w Świdnicy przez niektórych nazywany bazyliką, przez innych katedrą, tak naprawdę funkcję katedry pełni od marca br., gdy stał się siedzibą biskupa diecezjalnego, matką i głową wszystkich kościołów w diecezji.

Ze względu na konstrukcję architektoniczną kościoły dzielimy na:
Bazylikę - kościół wielonawowy zbudowany na planie prostokąta z nawą główną wyższą i przeważnie szerszą od bocznych oraz posiadającą niezależny od nich dach, oświetloną oknami znajdującymi się ponad nawami bocznymi. Wywodzi się ze starożytnego Rzymu, gdzie była salą sądowo-targową.
Kościół salowy - jednonawowa świątynia zbudowana na bazie prostokąta - jej wnętrza nie dzielą kolumny. Wywodzi się z wczesnochrześcijańskich kościołów domowych.
Kościół halowy - wielonawowa świątynia, w której nawa główna i nawy boczne są tej samej wysokości, przykrywa je wspólny dach i nawa główna jest oświetlona oknami znajdującymi się w ścianach naw bocznych.
Kościół schodkowy (pseudobazylika) - odmiana kościoła halowego, różni się od niego tym, iż nawy boczne są nieco niższe od nawy głównej.
Kościół centralny - świątynia, której wszystkie elementy zorientowane są na jeden punkt znajdujący się w centrum. Budowana najczęściej na planie koła, kwadratu, wielokąta i ich wariantów.

Ze względu na tytuł i funkcję, jaką pełnią, kościoły dzielimy na:
Bazylika większa (patriarchalna) - kościół podporządkowany bezpośrednio Papieżowi, wyróżniający się tronem i ołtarzem papieskim zastrzeżonym dla niego i upoważnionych przez niego prałatów. Zalicza się tu bazyliki rzymskie: św. Piotra na Watykanie, św. Pawła za Murami, Matki Bożej Większej, św. Jana na Lateranie i św. Wawrzyńca oraz św. Franciszka i Najświętszej Maryi Panny od Aniołów w Asyżu.
Bazylika mniejsza - honorowy tytuł nadawany kościołom przez Papieża. Po raz pierwszy tytuł ten nadał w 1783 r. papież Pius VI kościołowi św. Mikołaja w Tolentino. W 1836 Kongregacja Obrzędów przeniosła na b. m. przywileje nadane kolegiatom. Obecnie tytuł ten posiada większość znaczniejszych kościołów kolegiackich, klasztornych oraz sanktuariów, np. katedra i kościół garnizonowy we Wrocławiu, sanktuaria w Wambierzycach i Trzebnicy.
Katedra - kościół biskupa diecezjalnego, w którym znajduje się jego tron, jest głównym kościołem diecezji. Duchowni powołani do posługi liturgicznej w katedrze to kanonicy tworzący kapitułę katedralną. Jeśli z jakiegoś powodu niemożliwe jest sprawowanie liturgii w katedrze to biskup wybiera inny kościół na prokatedrę do czasu np. odbudowy katedry.
Kolegiata - kościół z kolegium kanoników nie będący siedzibą biskupa. Posiada prawo pierwszeństwa przed pozostałymi świątyniami w danej miejscowości.
Tum - średniowieczna nazwa katedry i kolegiaty.
Kościół parafialny - główna świątynia gminy wyznawców, kierowana przez proboszcza.
Fara - główny kościół w mieście (dawniej będący pod opieką cechów). W siedzibie biskupa drugi kościół po katedrze.
Kościół filialny - świątynia podporządkowana kościołowi parafialnemu. Najczęściej znajduje się w rozległych parafiach i umożliwia wiernym uczestnictwo w nabożeństwach bez dojeżdżania do kościoła parafialnego.
Kościół klasztorny - kościół przy klasztorze, dawniej kościoły klasztorne nie miały prawa do prowadzenia parafii.
Kaplica - niewielka budowla sakralna służąca jako miejsce modlitwy lub odprawiania nabożeństw dla małej grupy wiernych. Kaplica może być niezależnym budynkiem lub być częścią innego, np. kościoła, zamku, szpitala.

W metropolii wrocławskiej są obecnie trzy katedry: św. Jana we Wrocławiu, Świętych Piotra i Pawła w Legnicy i św. Stanisława i św. Wacława w Świdnicy.

Ratujmy świdnicką katedrę!

Wszyscy, którzy chcą wesprzeć trwające od 9 lat prace remontowe w świdnickiej katedrze, mogą dokonywać wpłat na konto: BZ WBK S.A. I O/Świdnica 24 1090 2369 0000 0006 0200 1960
Parafia rzymskokatolicka
św. Stanisława BM i św. Wacława M
pl. Jana Pawła II 1
58-100 Świdnica
Za ofiary składamy serdeczne Bóg zapłać

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Koncert kolęd 2019 300x300 nowy termin

Matka zabójcy prezydenta Adamowicza dostanie różaniec od Ojca Świętego

2019-01-20 17:48

aw / Warszawa (KAI)

Matka zabójcy prezydenta Pawła Adamowicza, Stefana W., dostanie różaniec od papieża Franciszka. Poinformowała o tym dziś na twitterze autorka programu „Między niebem a ziemią” Paulina Guzik.

Natalia Janowiec
Papieskie różańce stanowią cenną pamiątkę rodzinną

W rozmowie z KAI dziennikarka wyjaśniła, że pomysł o przekazaniu różańca zrodził się po wizycie wiceprezydenta Gdańska Piotra Kowalczuka, u matki Stefana W. Po upublicznieniu tego faktu zadzwonił do niego z Rzymu kard. Konrad Krajewski. „Przechadzasz się po Ewangelii” – miał powiedzieć do wiceprezydenta Gdańska i zapowiedział, że kilka dni po pogrzebie przekaże różaniec matce.

W dniu pogrzebu różańce od papieża Franciszka otrzymała rodzina tragicznie zmarłego prezydenta Adamowicza.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Reklama

Najczęściej czytane

W związku z tym, iż od dnia 25 maja 2018 roku obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) uprzejmie Państwa informujemy, iż nasza organizacja, mając szczególnie na względzie bezpieczeństwo danych osobowych, które przetwarza, wdrożyła System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji w rozumieniu odpowiednich polityk ochrony danych (zgodnie z art. 24 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia ogólnego). W celu dochowania należytej staranności w kontekście ochrony danych osobowych, Redaktor Naczelna Tygodnika Katolickiego „Niedziela” wyznaczyła w organizacji Inspektora Ochrony Danych.
Więcej o polityce prywatności czytaj TUTAJ.

Rozumiem